ന്യൂഡൽഹി: ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടനാ ശില്പി ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കറുടെ ജന്മദിനം രാജ്യം ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം വിഭാവനം ചെയ്ത ജനാധിപത്യം കേവലം വോട്ടവകാശത്തിലോ പാർലമെന്ററി ചർച്ചകളിലോ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്ന വസ്തുത പ്രസക്തമാകുന്നു. ജനാധിപത്യത്തെ ഒരു ഭരണരീതി എന്നതിലുപരി ഒരു ‘സാമൂഹിക ജീവിതക്രമമായി’ (Way of Life) കണ്ട വ്യക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
എന്താണ് അംബേദ്കറുടെ ജനാധിപത്യം?
അംബേദ്കറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിത്തറ എന്നത് ‘സ്വതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം’ (Liberty, Equality, Fraternity) എന്നീ മൂന്ന് തത്വങ്ങളാണ്. ഇതിൽ ഒന്ന് മറ്റൊന്നിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്താൻ സാധ്യമല്ല. സമത്വമില്ലാത്ത സ്വാതന്ത്ര്യം ചിലരുടെ ആധിപത്യത്തിന് വഴിമാറും, സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാത്ത സമത്വം വ്യക്തിഗതമായ വളർച്ചയെ തടയും. സാഹോദര്യമില്ലാതെ ഇവ രണ്ടും സ്വാഭാവികമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.
സാമൂഹിക ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം
രാഷ്ട്രീയ ജനാധിപത്യം (ഒരാൾക്ക് ഒരു വോട്ട്) മാത്രം ഇന്ത്യയെപ്പോലൊരു രാജ്യത്ത് വിജയിക്കില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ ജനാധിപത്യം നിലവിൽ വരാത്ത പക്ഷം രാഷ്ട്രീയ ജനാധിപത്യം തകരുമെന്ന് അദ്ദേഹം ഭരണഘടനാ അസംബ്ലിയിലെ തന്റെ പ്രസംഗങ്ങളിൽ ഓർമ്മിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജാതീയമായ വേർതിരിവുകൾ നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിൽ യഥാർത്ഥ ജനാധിപത്യം അസാധ്യമാണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പക്ഷം.
പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ പ്രസക്തി
ശക്തമായ ഒരു പ്രതിപക്ഷം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണെന്ന് അംബേദ്കർ ഉറച്ചു വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. ഭരണകൂടത്തിന്റെ വീഴ്ചകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാനും ജനങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനും നിരന്തരമായ ജാഗ്രത ആവശ്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. വ്യക്തിപൂജ ജനാധിപത്യത്തിന് ആപത്താണെന്നും, ഭക്തി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കടന്നുകൂടിയാൽ അത് സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിലേക്കുള്ള വഴിയാകുമെന്നും അദ്ദേഹം നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പ് ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്.
അംബേദ്കർ ജയന്തി ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ, കേവലം ഒരു പ്രതിമയിലോ ചിത്രത്തിലോ അദ്ദേഹത്തെ ഒതുക്കാതെ, അദ്ദേഹം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളെ ജീവിതത്തിൽ പകർത്തുകയാണ് നാം ചെയ്യേണ്ടത്.
