തിരുവനന്തപുരം: രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ മുതൽ കോർപ്പറേറ്റ് ഓഫീസുകൾ വരെയുള്ള വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ കണ്ടുവരുന്ന അധികാര ദുർവിനിയോഗത്തെയും ബൗദ്ധികമായ തകർച്ചയെയും കടന്നാക്രമിച്ച് എൻ പ്രശാന്ത് ഐഎഎസ്. കഴിവില്ലാത്ത നേതാക്കളെ ബിംബവൽക്കരിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന അപകടങ്ങളെക്കുറിച്ചും, അവരെ താങ്ങിനിർത്തുന്ന ഉപജാപക വൃന്ദത്തെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം തന്റെ കുറിപ്പിലൂടെ കടുത്ത ഭാഷയിൽ വിമർശിക്കുന്നു.
ഭയത്തിൽ മുളയ്ക്കുന്ന അധികാരം
ബൗദ്ധികശേഷിയും ദീർഘവീക്ഷണവും കുറഞ്ഞ വ്യക്തികൾ അധികാരത്തിലെത്തുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നത് സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തകർച്ചയാണെന്ന് പ്രശാന്ത് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഇത്തരം നേതാക്കൾ സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്നങ്ങളെ ലഘൂകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ‘ലളിതവൽക്കരണ യുക്തി’ (Simplistic Logic) പ്രയോഗിക്കുന്നു. വസ്തുതകൾക്ക് പകരം സ്വന്തം മുൻവിധിക്കനുസരിച്ച് വ്യവസ്ഥിതിയെ മാറ്റുന്നതോടെ മെറിറ്റ് (Merit) പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാകുന്നു. ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നവരെ ശത്രുക്കളായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതോടെ ആന്തരിക ജനാധിപത്യം മരിക്കുകയും വ്യവസ്ഥിതി ജീർണ്ണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
പിആർ ഏജൻസികളും ‘അമാനുഷിക’ പ്രതിച്ഛായയും
തങ്ങളുടെ പോരായ്മകൾ മറയ്ക്കാൻ ഇത്തരം നേതാക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന ആയുധം വ്യക്തിപൂജയും (Personality Cult) വിപണനതന്ത്രങ്ങളുമാണ്. വൻതോതിൽ പണം ചെലവാക്കി പിആർ ഏജൻസികളെയും സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലെ സ്തുതിപാഠകരെയും ഉപയോഗിച്ച് താനൊരു ‘അമാനുഷികനായ ദാർശനികനാണെന്ന’ മിഥ്യാധാരണ ഇവർ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. വികസനത്തേക്കാൾ വിളംബരത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഇത്തരം രീതികൾ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പൊള്ളയായ പുറംതോടുകളാക്കി മാറ്റുന്നു.
‘ഒറ്റബുദ്ധി’ നേതാക്കളും കിച്ചൻ ക്യാബിനറ്റും
നേതാവിന്റെ പരിമിതികൾ തിരിച്ചറിയുന്നവർ സംഘടനയ്ക്കകത്തുണ്ടാകുമെങ്കിലും ഭയം കാരണം ആരും മിണ്ടുന്നില്ല. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ മൗനം ഒരു അതിജീവന കലയായി മാറുന്നു. ഇതിലെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ ഘടകം നേതാവിനെ ചുറ്റിയുള്ള സ്തുതിപാഠകരുടെ (Sycophants) സംഘമാണ്. പലപ്പോഴും കുടിലബുദ്ധിയുള്ള ഇവർ നേതാവിനെ ഒരു ‘ഡമ്മി’യായി ഉപയോഗിക്കുകയും അധികാരത്തിന്റെ ഗുണഫലങ്ങൾ പറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കഴിവിനേക്കാൾ വിധേയത്വത്തിന് പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നതോടെ സ്ഥാപനത്തിന്റെ നിലവാരം ശരാശരിയിലും താഴെയാകുന്നു.
നാറേറ്റീവ് കൺട്രോളും ജനാധിപത്യത്തോടുള്ള വെല്ലുവിളിയും
അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മേലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളെയും (Narrative Control) പ്രശാന്ത് വിമർശിക്കുന്നു. വിമർശകരെ ‘വികസന വിരുദ്ധം’ എന്ന് മുദ്രകുത്തി നിശബ്ദമാക്കാനും, സൈബർ ഇടങ്ങളിൽ കൃത്രിമമായ പൊതുജനാഭിപ്രായം (Manufactured Consent) സൃഷ്ടിക്കാനും ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നു. സെലിബ്രിറ്റികളെ ഉപയോഗിച്ച് പരാജയങ്ങൾ മറച്ചുവെക്കുന്ന ‘Halo Effect’ രീതിയെയും അദ്ദേഹം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു.
അടഞ്ഞ വ്യവസ്ഥിതികളിൽ അധികാരം നിയന്ത്രണങ്ങളിലൂടെയാണ് വരുന്നതെന്നും, എന്നാൽ ജനാധിപത്യം പോലെയുള്ള തുറന്ന വ്യവസ്ഥിതികൾക്ക് മാത്രമേ സ്വയം തിരുത്താൻ ശേഷിയുള്ളൂ എന്നും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ചൈനയിലെയോ ഉത്തര കൊറിയയിലെയോ പോലെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ലാത്ത വികസനമല്ല നമുക്ക് വേണ്ടതെന്നും, ചോദ്യം ചോദിക്കാനുള്ള പൗരന്റെ അവകാശം സംരക്ഷിക്കപ്പെടണമെന്നും പറഞ്ഞാണ് അദ്ദേഹം കുറിപ്പ് അവസാനിപ്പിക്കുന്നത്.
