കെയ്‌റോ/ടെഹ്‌റാൻ: ആഗോള വ്യാപാരത്തിന്റെ നട്ടെല്ലാണ് സമുദ്രപാതകൾ. ലോകത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് ജലപാതകളാണ് ഈജിപ്തിലെ സൂയസ് കനാലും ഇറാനടുത്തുള്ള ഹോർമുസ് കടലിടുക്കും. എന്നാൽ ഇവയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് ഫീസ് ഈടാക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ ഈ രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കും രണ്ട് തരം നിയമങ്ങളാണ് ബാധകം. സൂയസ് കനാലിലൂടെയുള്ള യാത്രയ്ക്ക് ഈജിപ്ത് വലിയ തുക ഫീസിനത്തിൽ ഈടാക്കുമ്പോൾ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ പോകുന്ന കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് സമാനമായ രീതിയിൽ ‘ടോൾ’ പിരിക്കാൻ ഇറാന് അവകാശമില്ല. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ വിവേചനം? അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങൾ പറയുന്നത് നോക്കാം.
1. മനുഷ്യനിർമ്മിത പാതയും സ്വാഭാവിക പാതയും
സൂയസ് കനാലും ഹോർമുസ് കടലിടുക്കും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസം അവയുടെ നിർമ്മാണത്തിലാണ്. സൂയസ് കനാൽ ഒരു മനുഷ്യനിർമ്മിത കനാലാണ് (Man-made Canal). ഈജിപ്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിന് കീഴിലുള്ള ഭൂമി കുഴിച്ചാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്. അതിനാൽ ഇതിന്റെ പരിപാലനത്തിനും ഉപയോഗത്തിനുമായി ഫീസ് ഈടാക്കാൻ ഈജിപ്തിന് പൂർണ്ണ അവകാശമുണ്ട്.
എന്നാൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഒരു സ്വാഭാവിക ജലപാതയാണ് (Natural Strait). രണ്ട് സമുദ്രങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രകൃതിദത്തമായ ഈ പാതയിലൂടെയുള്ള സഞ്ചാരം തടയാനോ അവിടെ ടാക്സ് ഏർപ്പെടുത്താനോ ഒരു രാജ്യത്തിനും അനുവാദമില്ല.
2. കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ കൺവെൻഷൻ (1888)
സൂയസ് കനാലിന്റെ പ്രവർത്തനം നിയന്ത്രിക്കുന്നത് 1888-ലെ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ കൺവെൻഷൻ പ്രകാരമാണ്. യുദ്ധകാലത്തായാലും സമാധാനകാലത്തായാലും എല്ലാ രാജ്യങ്ങൾക്കും ഈ പാത ഉപയോഗിക്കാം എന്ന് ഇത് ഉറപ്പുനൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഈജിപ്തിന്റെ പരമാധികാരത്തെ ഇത് അംഗീകരിക്കുന്നു. കനാൽ പരിപാലിക്കുന്നതിനും വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് ഫീസ് ഈടാക്കാൻ ഈ ഉടമ്പടി ഈജിപ്തിനെ അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്.
3. അന്താരാഷ്ട്ര സമുദ്രനിയമം (UNCLOS)
ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സമുദ്രനിയമ ഉടമ്പടി (UNCLOS) പ്രകാരം ഹോർമുസ് പോലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര കടലിടുക്കുകളിലൂടെയുള്ള കപ്പലുകളുടെ സഞ്ചാരം ‘ട്രാൻസിറ്റ് പാസേജ്’ (Transit Passage) എന്ന നിയമത്തിന് കീഴിലാണ് വരുന്നത്. ഇതനുസരിച്ച്, കപ്പലുകൾക്ക് തടസ്സമില്ലാതെയും സൗജന്യമായും ഇത്തരം പാതകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാൻ അവകാശമുണ്ട്. കപ്പലുകൾ തീരദേശ രാജ്യത്തിന് ഭീഷണിയാകാത്തിടത്തോളം കാലം അവരെ തടയാനോ ഫീസ് വാങ്ങാനോ തീരദേശ രാജ്യത്തിന് (ഇവിടെ ഇറാൻ, ഒമാൻ) കഴിയില്ല.
4. ഇറാന്റെ വാദവും നിയമക്കുരുക്കും
തങ്ങളുടെ ജലാതിർത്തിയിലൂടെയാണ് കപ്പലുകൾ പോകുന്നതെന്നും അതിനാൽ സുരക്ഷാച്ചെലവിനായി ഫീസ് വേണമെന്നുമാണ് ഇറാന്റെ ഇടക്കാലത്തുള്ള വാദം. എന്നാൽ അമേരിക്കയുൾപ്പെടെയുള്ള പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങൾ ഇതിനെ ശക്തമായി എതിർക്കുന്നു. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര പാതയായതിനാൽ അവിടെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നത് ആഗോള സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയെ തകർക്കുമെന്നാണ് അവരുടെ നിലപാട്.
ചുരുക്കത്തിൽ, സൂയസ് കനാൽ ഈജിപ്തിന്റെ ഒരു ‘സ്വകാര്യ റോഡ്’ പോലെയാണെങ്കിൽ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഒരു ‘പൊതു ഹൈവേ’ പോലെയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഒന്നിൽ ഫീസ് നൽകേണ്ടി വരുന്നതും മറ്റൊന്നിൽ അത് നിയമവിരുദ്ധമാകുന്നതും.
