ന്യൂഡൽഹി: പോക്കറ്റിൽ പണമില്ലെങ്കിലും സ്മാർട്ട്ഫോൺ കയ്യിലുണ്ടെങ്കിൽ ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ എവിടെയും ജീവിക്കാം എന്ന അവസ്ഥയാണ്. ചായക്കട മുതൽ വൻകിട മാളുകൾ വരെ യുപിഐ (UPI) സ്കാനറുകൾ കീഴടക്കിക്കഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ ആശ്ചര്യകരമെന്നു പറയട്ടെ, ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ കുതിച്ചുയരുമ്പോഴും രാജ്യത്ത് പ്രചാരത്തിലുള്ള കറൻസി നോട്ടുകളുടെ അളവ് കുറയുന്നതിന് പകരം വർദ്ധിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർ ഇതിനെ ‘ക്യാഷ് പാരഡോക്സ്’ (Cash Paradox) എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
എന്താണ് കണക്കുകൾ പറയുന്നത്?
2016-ലെ നോട്ട് നിരോധന സമയത്ത് ഏകദേശം 17.77 ലക്ഷം കോടി രൂപയായിരുന്നു വിപണിയിലുണ്ടായിരുന്ന കറൻസി. എന്നാൽ 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ റിസർവ് ബാങ്ക് (RBI) കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഇത് 40 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി ഉയർന്നു. അതായത് നോട്ട് നിരോധന കാലത്തേക്കാൾ ഇരട്ടിയിലധികം പണം ഇന്ന് വിപണിയിലുണ്ട്. ഇതിൽ 97.6 ശതമാനം പണവും ബാങ്കുകൾക്ക് പുറത്ത് ജനങ്ങളുടെ കൈവശമാണ് എന്നതാണ് ശ്രദ്ധേയം.
അതേസമയം, യുപിഐ വഴിയുള്ള ഇടപാടുകളും റെക്കോർഡ് വേഗത്തിലാണ് വളരുന്നത്. പ്രതിമാസം 28 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ ഇടപാടുകളാണ് യുപിഐ വഴി നടക്കുന്നത്.
കറൻസി ഉപയോഗം കൂടാൻ കാരണങ്ങൾ ഇവയാണ്:
- ജിഎസ്ടി നോട്ടീസുകൾ: ചെറുകിട വ്യാപാരികൾക്കിടയിൽ യുപിഐ ഉപയോഗം കുറയാൻ ഒരു പ്രധാന കാരണം ജിഎസ്ടി വകുപ്പിന്റെ നോട്ടീസുകളാണ്. 40 ലക്ഷം രൂപയിൽ കൂടുതൽ വാർഷിക വിറ്റുവരവുള്ള വ്യാപാരികൾ ജിഎസ്ടി രജിസ്ട്രേഷൻ എടുക്കണമെന്നാണ് നിയമം. യുപിഐ ഇടപാടുകൾ വഴി വിറ്റുവരവ് കൃത്യമായി കണക്കാക്കാൻ സാധിക്കുന്നതിനാൽ, പല ചെറുകിട വ്യാപാരികളും നികുതി നടപടികൾ ഭയന്ന് വീണ്ടും പണമിടപാടുകളിലേക്ക് (Cash) മാറുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
- പലിശ നിരക്കിലെ മാറ്റങ്ങൾ: ബാങ്ക് നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് പലിശ നിരക്ക് കുറയുമ്പോൾ പണം ബാങ്കിലിടുന്നതിനേക്കാൾ കയ്യിൽ സൂക്ഷിക്കാൻ ആളുകൾ താല്പര്യപ്പെടുന്നു. അടിയന്തര ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കയ്യിൽ പണം കരുതുന്ന ശീലം (Precautionary cash balances) ഇന്ത്യക്കാരിൽ വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
- സ്വർണ്ണവിലയും സ്വർണ്ണപ്പണയവും: സ്വർണ്ണവില വർദ്ധിക്കുന്നത് വിപണിയിൽ പണത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് കൂട്ടുന്നു. സ്വർണ്ണം വിൽക്കുന്നതിലൂടെയോ പണയം വെക്കുന്നതിലൂടെയോ ലഭിക്കുന്ന പണം വിപണിയിലേക്ക് നേരിട്ടെത്തുന്നു. കഴിഞ്ഞ വർഷം മാത്രം സ്വർണ്ണപ്പണയ വായ്പകളിൽ വൻ വർദ്ധനവാണ് ഉണ്ടായത്.
- ചെറുകിട ഇടപാടുകൾ മാത്രം യുപിഐയിൽ: യുപിഐ ഇടപാടുകളിൽ 86 ശതമാനവും 500 രൂപയിൽ താഴെയുള്ളവയാണ്. എന്നാൽ വലിയ തുകയുടെ ഇടപാടുകൾക്ക് ഇപ്പോഴും 500 രൂപ നോട്ടുകളെയാണ് ജനങ്ങൾ പ്രധാനമായും ആശ്രയിക്കുന്നത്. 2000 രൂപ നോട്ടുകൾ പിൻവലിച്ചതോടെ 500 രൂപ നോട്ടുകളുടെ വിനിമയം വലിയ തോതിൽ വർദ്ധിച്ചു.
ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റുകൾ ഇന്ത്യക്കാരുടെ ജീവിതശൈലിയായി മാറിയെങ്കിലും, പണത്തോടുള്ള വിശ്വാസവും സുരക്ഷിതബോധവും ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. ഭാവിയിൽ ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകളും കറൻസി വിനിമയവും ഒരുപോലെ വളരുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിലേക്കാണ് ഇന്ത്യ നീങ്ങുന്നത് എന്നാണ് സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
